Aleksander Dumas (syn) "Dama kameliowa"

Przyznaję się bez bicia, że mam duże zaległości w klasyce. Do nieznajomości niektórych tytułów, to aż wstyd się przyznać. Ale szczerze mówiąc, mam wrażenie, że większość ludzi ma zaległości w klasyce, nawet, jeśli są zapalonymi czytelnikami. Nie biorę udziału w żadnych wyzwaniach w stylu W tym roku nadrabiam klasykę, nie mam żadnej listy takich książek, które chcę/powinnam przeczytać, nie mam pomysłu jak to sobie ogarnąć. Po prostu od czasu do czasu sięgam po taki wybrany losowo tytuł. A potem mam problem, bo co napisać o książce, o której powiedziano już wszystko, o której powstały tysiące opracowań naukowych, kilkanaście ekranizacji, adaptacje teatralne...?

Kiedy w listopadzie dopadła mnie choroba, złapałam za Damę kameliową. Nie tylko nie czytałam jeszcze nic Dumasów (serio), a treść najbardziej znanej powieści młodszego z Aleksandrów była mi totalni obca. Podeszłam więc do tej książki bez oczekiwań, z otwartą głową i… byłam przyjemnie zaskoczona!

Osobom, które tak jak ja nie mają pojęcia, czego się spodziewać po tym tytule przybliżę w kilku zdaniach fabułę. Autor i narrator w jednej osobie postanawia opowiedzieć czytelnikom historię Małgorzaty Gautier, paryskiej kurtyzany. Historia zaczyna się od śmierci dziewczyny. Narrator wspomina, że kojarzył Małgorzatę z teatrów i parków, uważał ją za ładną kobietę, więc jej śmierć wywarła na nim spore wrażenie. Z ciekawości poszedł na aukcję przedmiotów Małgorzaty, na której zakupił książkę Manon Lescaut. I pewnie na tym jego fascynacja by się zakończyła gdyby nie to, że po kilku dniach przyszedł do niego niejaki Armand Duval, który chciał odkupić książkę. Okazało się, że był on kochankiem Małgorzaty, dla którego była gotowa porzucić swoje dotychczasowe życie. Armand opowiada autorowi całą historię swojej znajomości z Małgorzatą, ich miłości i rozstania, a on przekazuje ją nam.

Można by powiedzieć, że jest to po prostu historia miłości między kurtyzaną a chłopakiem z dobrego domu. Opowieść o tym, że każdy może kochać, niezależnie od statusu społecznego i majątku. Ale Dama kameliowa pokazuje nam również ciekawe zjawiska z życia XIX-wiecznego Paryża. Nie mamy wątpliwości, że główna bohaterka jest damą do towarzystwa. Czytając można jednak zauważyć, że nie jest to prostytutka w dzisiejszym znaczeniu. Lepszym określeniem jest właśnie kochanka, utrzymanka. Z treści powieści wynika, że każdy szanujący się kawaler w tamtym czasie miał taką kochankę! Kobietę, z którą można było pokazać się na mieście, w teatrze, na spacerze, o której wiedzieli wszyscy koledzy, ale która nie nadawała się na żonę. Co więcej, wybór kochanki świadczył o guście i pozycji mężczyzny! Nie każdy przecież mógł sobie pozwolić na utrzymywanie takiej Małgorzaty.

Ta historia to jest prawdziwy, typowy melodramat, zdaję więc sobie sprawę z tego, że nie każdy będzie zadowolony z wyboru takiej lektury. Przyznam, że sama byłam zaskoczona jak, paradoksalnie, lekko i przyjemnie czytało mi się Damę kameliową! Mimo że, jest to smutna historia z oczywistym zakończeniem, z zaciekawieniem pochłaniałam kolejne strony. Tym samym pierwsze spotkanie z prozą Aleksandra Dumasa syna zaliczam do udanych. No, to teraz trzeba jeszcze przeczytać coś, co wyszło spod pióra jego ojca!

Aleksander Dumas (syn) Dama kameliowa, Wydawnictwo Łódzkie 1987, s. 226

Boris Vian "Piana dni"

Przeglądałam sobie zaległości, które mam do opisania na blogu i za głowę się złapałam. 6 książek, z czego dwie jeszcze zeszłoroczne! No to nie pozostaje mi nic innego jak wziąć się do roboty i chociaż o tych dwóch napisać. Na pierwszy ogień pójdzie bardzo dziwny tytuł.

Nie widziałam filmu Dziewczyna z lilią, ale to o nim usłyszałam najpierw. Pamiętam nawet, że zdziwiłam się jak zobaczyłam, że został nakręcony na podstawie książki. Jeszcze bardziej zdziwiłam się, kiedy sprawdziłam, że Piana dni (czy też raczej Piana złudzeń) została po raz pierwszy wydana w… 1947 roku.

Wyobraźcie sobie świat, w którym posiadanie w rodzinie matematyka czy, tfu, filozofa jest faktem niewygodnym i skrzętnie ukrywanym. Świat, w którym myszy w domu są objawem dobrodziejstwa, a lufy dział rosną w ogrodzie (i to też, tylko wtedy, kiedy mają dostarczoną odpowiednią ilość ciepła ludzkiego). W takim świecie żyją nasi bohaterowie. Colin, bogaty wynalazca, który bardzo chce znaleźć miłość. Chick, jego uboższy przyjaciel, którego największą miłością jest pisarz Jean-Sol Partre. Aliza, narzeczona Chicka. Mikołaj, kucharz Colina. I ona. Chloe. Ta wyczekana, wielka miłość Colina.

Ciężko powiedzieć coś krótko i jasno o fabule, ale postaram się. Chick wszystkie pieniądze przeznacza na swoją pasję – zbieranie dzieł Partre’a, więc nie ma nawet grosza na ślub z Alizą. Colin daje parze pieniądze na wesele, ale Chick przepuszcza je na rękopisy. Z kolei kiedy Colin zakochuje się w Chloe, wyprawiają huczny ślub i jadą w podróż poślubną, podczas której Chloe choruje – w jej płucach wyrasta lila wodna, nenufar. Colin robi wszystko by wyleczyć żonę, przeznacza na to cały swój majątek, a na koniec idzie nawet do pracy(!). A wszystko to podane w dziwnej, surrealistycznej otoczce.

Nie da się ukryć, że nie jest to typowa książka o miłości. Nie jest to też powieść, którą czyta się łatwo, lekko i przyjemnie. Na dwustusiedemdziesięciu stronach dostajemy przeraźliwie smutną i kończącą się tragicznie historię, która mimo konwencji, w której jest napisana nie daje nam powodów do śmiechu.

I teraz coś, co smuci mnie, prawie tak jak historia Colina i Chloe – mimo, że doceniam pomysł i historię, to nie jest to moja konwencja. Powiedziałabym wręcz, że była ona dla mnie trudna do przełknięcia. Nie czytałam dzieł innych surrealistów, ale chyba wolę pooglądać obrazy Dalego, niż zagłębiać się w świat wykreowany przez wyobraźnię pisarzy tego nurtu. Mimo dużej dozy romantyzmu i idealistycznego patrzenia na świat, którą mam w sobie, jestem chyba zbyt wielką realistką, aby taka proza do mnie przemówiła. Smuci mnie to, bo myślę, że coś tracę nie czując tego. Ale co zrobić.

Boris Vian Piana dni, Wydawnictwo W.A.B., s. 269

Eric Emmanuel Schmitt "Napój miłosny"

Schmitt należy do moich ulubionych autorów, mimo że przez wielu nazywany jest lepszym Coelho, którego swoją drogą nie czytałam (tak, ani jednej książki). Zaczęło się jeszcze w gimnazjum, kiedy to w szkolnej bibliotece, na półce z polecanymi książkami, wypatrzyłam Moje Ewangelie, a pani bibliotekarka dorzuciła mi Dziecko Noego, mówiąc że jeśli jeszcze nie znam tego autora, powinnam od niej zacząć. I zrodziła się miłość.

Przez lata zaczęłam zauważać, że nie do końca odpowiadają mi mocno religijne przesłania zawarte w książkach Schmitta. Czytałam zbiory opowiadań, z których żadne mi się nie podobało, inne w których widziałam bardzo nierówny poziom tekstów. A mimo to, cały czas namiętnie czytam i pragnę skompletować wszystko co wychodzi z pod jego pióra (Cały czas nie mogę wybaczyć Wydawnictwu Znak, że zmienił szatę graficzną okładek… dobrze chociaż, że nadal wszystkie są w wersji w grubej okładce).

Napój miłosny jest zapisem korespondencji między Luizą i Adamem, z której dowiadujemy się, że byli kiedyś parą, a wcześniej łączyły ich relacje psychoterapeuta – pacjentka. Co się stało? Otóż Luiza doszła do wniosku, że nie odpowiada jej związek z Adamem, zostawiła go i wyjechała z Paryża do Kanady. Jakiś czas po tym, nawiązują internetową korespondencję, w której zwierzają się sobie z codzienności, z nowych związków oraz dyskutują na tematy związane m.in. z psychoanalizą i miłością. Adam uważa, że posiada „napój miłosny” i jest w stanie rozkochać w sobie każdą kobietą, a Luiza „podsyła” mu koleżankę, na której Adam chce udowodnić swoją teorię.

Jak łatwo się domyśleć eksperyment Adama przekształci się w prawdziwe uczucie. Trudniej jest jednak zgadnąć jak zakończy się cała sytuacja, jak zachowa się Luiza i co o tym wszystkim pomyśli Lili. Przyznam szczerze, że nie spodziewałam się takiego obrotu sprawy.

Czytając Napój nie mogłam się pozbyć skojarzenia z Małymi zbrodniami małżeńskimi. Schmitt ponownie porusza kwestię tego, czym jest miłość oraz czy można jej pozwalać na wszystko. Mam wrażenie, że po tej lekturze, nie każdy odpowiedziałby sobie na te pytania tak samo jak ja. I to jest chyba to, co cały czas mnie pociąga w utworach Schmitta. To, że każdą książkę mogę czytać kilka razy i za każdym razem mogę ją odebrać inaczej. Nawet jeśli są to urocze ramotki i bardziej inteligentna wersja Coelho.

Pozostaje mi jedynie dodać, że Napój miłosny jest niedługi i czyta się ekspresem. Książki przeczytałam w tramwaju z Gdańska Głównego do Oliwy i z powrotem, czyli przez jakieś…50 minut. To był u mnie okres bardzo intensywnej nauki, kiedy nie miałam czasu na książki nie związane ze studiami. Napój kupiłam w empikowej promocji, wsiadłam w tramwaj, a następnie zorientowałam się, że książka jest już przeczytana. Okazało się, że jest to lektura idealna w takich sytuacjach (i jakoś bardziej mi odpowiadała taka forma, niż tomik z opowiadaniami).

Jeśli lubicie Schmitta to nie muszę Was namawiać do sięgnięcia po Napój miłosny. Jeśli nie znacie (jest możliwe żeby ktoś nie znał Oskara i Pani Róży?) to dajcie szansę. A jeśli nie lubicie, to dajcie nam darzyć go niezrozumiałą dla nas samych, miłością. ;)

Eric Emmanuel Schmitt Napój miłosny, Wydawnictwo Znak, s.139

Anne Berest, Audrey Diwan, Caroline de Maigret, Sophie Mas "Bądź paryżanką gdziekolwiek jesteś"

Na ogół nie czytam poradników, a ten trafił do mnie jako nagroda z facebook’owego konkursu wydawnictwa MUZA.

            Jest coś takiego we Francji, co od zawsze mnie fascynuje, a Paryż jest jednym z tych kilku miejsc na świecie, którą muszę zobaczyć przed śmiercią (jedno takie miejsce, Wenecję, odwiedziłam w zeszłym roku i moja miłość do tego miasta wzrosła dwukrotnie). Francuzka, czy też paryżanka, jest dla mnie uosobieniem eleganckiej, pewnej siebie i zawsze dobrze wyglądającej kobiety. Wiem, że to stereotypowe wyobrażenie, stworzone przez popkulturę, ale właśnie na takim stereotypie bazują autorki książki. Zauważalne jest jednak poczucie humoru, autoironia i dystans do siebie.

Bądź paryżanką z założenia miało przedstawić cechy współczesnej mieszkanki stolicy Francji. Podzielona na 5 części książka mówi naprzemiennie o wyglądzie, miłości, pracy, imprezach, dzieciach, jedzeniu i seksie. Informacje podane są w formie luźnych myśli, pojedynczych zdań, rzadziej historyjek i opowieści.

Można by powiedzieć, że mamy tu trochę przerost formy nad treścią, bo o ile książka jest naprawdę ładnie wydana (gruby, śliski papier, dużo zdjęć) to przydatnej treści znalazłam w niej niewiele. Czytając porady paryskich dziennikarek zdarzało mi się myśleć zarówno „o, tak robię”, jak i „tego nigdy nie zrobię” co znaczy, że każda z nas, kobiet, jest trochę paryżanką.

260 stron można streścić w kilku ogólnikach: zaakceptuj siebie taką jaka jesteś, do wszystkiego się przykładaj, ale udawaj że na niczym Ci nie zależy, imprezuj, kochaj i bądź kochana.

Co mi zostało po tej lekturze? Kilka filmów do obejrzenia, czerwone wino i camembert w lodówce i jeszcze większa ochota na wizytę w Paryżu. Tym razem po to, żeby przekonać się czy paryżanki są takie jak w kartach Bądź paryżanką gdziekolwiek jesteś.

Anne Berest, Audrey Diwan, Caroline de Maigret, Sophie Mas Bądź paryżanką gdziekolwiek jesteś, MUZA, s.262

Guy de Maupassant „Mont-Oriol”

Na pewno wszyscy znacie to uczucie, które pojawia się gdy podczas spaceru, wyjazdu czy zakupów mol książkowy dostrzega kiermasz książek. Kiedy byłam w tym roku w Zakopanem zauważyłam taki stragan tuż obok Wielkiej Krokwi. Młoda dziewczyna, na pewno młodsza ode mnie, siedziała sobie na ławeczce, a tuż obok na stole i w kartonie leżały porozkładane książki. Stare, bardzo stare i całkiem nowe. Bez cen, tak, że można było się targować i wyrwać za grosze to na co się miało ochotę. Ciężko było się zdecydować, tyle nieznanych tytułów i ciekawych okładek. Ostatecznie nabyłam trzy sztuki za całe 15 zł i w ten sposób trafiła w moje ręce książka, o której autorze wikipedia mówi (dzisiaj bo miesiąc temu mówiła tylko po francusku, a ja w tym języku nie rozumiem ni w ząb) iż jest on przedstawicielem nurtu dekadenckiego i naturalistycznego w powieści francuskiej. A skusiła mnie okładką. ;)

            Akcja Mont-Oriol toczy się w niewielkiej uzdrowiskowej miejscowości Enval, w której właśnie zaczął się sezon i zjechali się kuracjusze. W uzdrowisku działa trzech konkurencyjnych lekarzy, z których każdy ma inne poglądy na temat wód mineralnych, leków i ćwiczeń. Wśród gości Evnal znalazł się margrabia de Ravenel, jego syn Gontran z przyjacielem Pawłem Bretigny i córka Christiana z mężem Willem Andermattem.

            Już pierwszego dnia po przyjeździe do sanatorium gości czeka nie lada atrakcja – Oriol, najbogatszy chłop w okolicy, który jest właścicielem ogromnych winnic, będzie wysadzał wielki głaz, który znajduje się pośrodku jednej z nich. Na miejsce ściągnęli kuracjusze, mieszkańcy Enval i okolicznych wiosek – wszyscy chcieli zobaczyć to co planowane było od wielu lat. Jakież było zdziwienie zgromadzonej publiczności gdy spod wysadzonego głazu trysnęło nowe źródełko! Andermatt, bankowiec i Żyd z nosem do interesów, od razu zwietrzył okazję do zrobienia biznesu i postanowił otworzyć w tym miejscu nowe uzdrowisko. Zajęty dogadywaniem się z Oriolami, badaniem właściwości nowej wody i szukaniem innych źródeł całkowicie zapomniał o obecności swojej żony.

Chrystiana tymczasem korzystała z uroków Enval, brała mineralne kąpiele, które miały pomóc jej zajść w ciąże, spacerowała i wypoczywała w towarzystwie ojca, brata i Pawła. Takie okoliczności sprzyjały romansowi rodzącemu się między młodą dziewczyną i panem Bretigny.

Sezon szybko się kończy, goście wracają do Paryża, a w Enval buduje się na kolejny rok nowy kurort nazwany Mont-Oriol. Kiedy w następnym roku rodzina margrabiego zjeżdża do Mont-Oriol Gontran stoi na skraju bankructwa, Andermatt zaślepiony zyskiem zajmuje się interesami i zarządzaniem uzdrowiskiem, a Chrystiana będąca w zaawansowanej ciąży cierpni z powodu oddalającego się od niej Pawła. Drugi pobyt w uzdrowisku kręci się przede wszystkim wokół Gontrana i jego starań o rękę jednej z córek starego Oriola, a kończy narodzinami córki Chrysiatny i jej chorobą.

Mont-Oriol pokazuje ile ludzie są w stanie poświęcić i jak bardzo oszukać innych byle tylko uzyskać z tego jakieś korzyści. Oriol i Andermatt, którzy opłacają paralityka aby zdrowiał od kąpieli w ich wodzie, Gontran który pchnie siostrę do małżeństwa tylko po to aby korzystać z pieniędzy szwagra i który sam musi zorganizować sobie bogaty ożenek, wbrew własnym upodobaniom i uczuciom czy lekarze, którzy zamiast leczyć liczą na zyski i sławę większą od konkurenta są ilustracją ówczesnej sytuacji we Francji, która kilka lat po wydaniu tej powieści pogrążyła się w skandalu związanym z budową Kanału Panamskiego.

Kiedy zaczynałam czytać tę powieść myślałam, że trafiłam na zwykłe letnie romansidło z epoki (wątek miłosny da się wyczuć już od pierwszych stron i zajmuje on sporą część książki). Nie spodziewałam się, że dojrzę w niej coś więcej co jest miłym zaskoczeniem.

Guy de Maupassant Mont-Oriol, Czytelnik,  s.302